زمان مطالعه :
سرگیجه هنگام و بعد از ورزش؛ چرا رخ میدهد؟
سرگیجه هنگام ورزش یا بعد از آن یکی از مشکلات رایجی است که بسیاری از افراد آن را تجربه میکنند. این حالت میتواند از یک احساس سبکی در سر تا از دست دادن تعادل و حتی بیهوشی متغیر باشد. در اغلب موارد، سرگیجه ناشی از دلایل فیزیولوژیک مانند افت فشار خون، کمبود اکسیژن یا تغییرات سطح قند خون است. با این حال، در برخی افراد، مشکلات پزشکی زمینهای یا عوامل روانشناختی نیز میتوانند در بروز این مشکل نقش داشته باشند. در ادامه، به بررسی دلایل فیزیولوژیک، پزشکی و رفتاری سرگیجه هنگام ورزش و راهکارهای مقابله با آن میپردازیم.
دلایل فیزیولوژیک سرگیجه هنگام ورزش
سرگیجه میتواند به دلیل واکنشهای طبیعی بدن در حین یا بعد از ورزش ایجاد شود. برای مثال کاهش فشار خون یکی از دلایل اصلی سرگیجه هنگام ورزش یا بعد از آن است. برخی از مهمترین دلایل فیزیولوژیکی شامل موارد زیر هستند.
کاهش فشار خون
افت فشار خون وضعیتی یا همان کاهش فشار خون زمانی رخ میدهد که فرد بهسرعت از حالت نشسته یا خوابیده به حالت ایستاده تغییر وضعیت میدهد. هنگام ورزش، اگر حرکت از حالت خوابیده یا نشسته به ایستاده سریع انجام شود، خون کافی به مغز نمیرسد و فرد دچار سرگیجه میشود. این حالت معمولا کوتاهمدت است اما در برخی موارد میتواند منجر به غش شود.
کمبود اکسیژن در بدن حین ورزش
هنگام ورزش، بدن به اکسیژن بیشتری نیاز دارد. اگر فرد تنفس صحیحی نداشته باشد یا شدت تمرین بیش از حد باشد، اکسیژنرسانی به مغز کاهش یافته و باعث سرگیجه میشود. این مشکل در افرادی که تازه ورزش را شروع کردهاند یا ورزشهایی با شدت بالا انجام میدهند، بیشتر دیده میشود.
تغییرات سطح قند خون و افت انرژی
بدن برای انجام فعالیتهای ورزشی از گلوکز به عنوان منبع انرژی استفاده میکند. اگر قبل از ورزش وعده غذایی مناسبی مصرف نشده باشد یا تمرینات بهصورت طولانی و سنگین انجام شود، سطح قند خون افت کرده و فرد دچار سرگیجه، ضعف و بیحالی میشود. این مشکل در افراد دیابتی یا کسانی که رژیمهای سخت غذایی دارند، بیشتر دیده میشود.
مشکلات مربوط به سیستم گردش خون
هنگامی که فرد ورزش میکند، خون بیشتری به عضلات در حال فعالیت ارسال میشود و ممکن است در برخی شرایط، خونرسانی به مغز کاهش پیدا کند. این موضوع بهویژه در افرادی که مشکلات قلبی عروقی یا کمخونی دارند، میتواند باعث بروز سرگیجه شود.
تعریق زیاد و کاهش الکترولیتها
ورزش سنگین باعث تعریق زیاد میشود و در نتیجه بدن مقدار زیادی الکترولیت مانند سدیم، پتاسیم و منیزیم از دست میدهد. کاهش این مواد معدنی میتواند منجر به عدم تعادل الکترولیتی، ضعف عضلانی و سرگیجه شود. در ورزشهای استقامتی مانند دویدن طولانیمدت یا دوچرخهسواری، این مسئله بیشتر دیده میشود.
دلایل ناشی از مشکلات پزشکی برای سرگیجه هنگام ورزش
در برخی موارد، سرگیجه هنگام ورزش یا بعد از آن میتواند ناشی از بیماریهای زمینهای باشد. اگر جزو افرادی هستید که بیماریهایی مانند مشکلات قلبی یا دیابت دارید، باید توجه ویژهای به سرگیجه هنگام ورزش داشته باشید. برخی از این مشکلات پزشکی که منجر به سرگیجه هنگام ورزش میشوند عبارتاند از:
- مشکلات قلبی: شرایطی مانند آریتمی (ضربان نامنظم قلب) یا بیماریهای عروق کرونری ممکن است موجب کاهش خونرسانی به مغز شوند
- کمخونی: کاهش تعداد گلبولهای قرمز خون ممکن است اکسیژنرسانی به بافتهای بدن را مختل کرده و باعث سرگیجه شود
- مشکلات گوش داخلی: اختلالات مربوط به سیستم تعادل در گوش داخلی مانند بیماری منییر، باعث سرگیجه در حین یا بعد از ورزش میشود
- دیابت: نوسانات سطح قند خون در بیماران دیابتی ممکن است در طول ورزش موجب ضعف و سرگیجه شود
علل روانشناختی و رفتاری سرگیجه بعد از ورزش
سرگیجه پس از ورزش همیشه به مشکلات فیزیکی مربوط نیست. عوامل روانشناختی نیز میتوانند در این موضوع نقش داشته باشند. استرس، اضطراب و حملات پانیک میتوانند باعث احساس سرگیجه یا عدم تعادل شوند. برخی افراد هنگام ورزش بیش از حد نگران عملکرد خود هستند که همین موضوع میتواند منجر به تنفس نامنظم و کاهش اکسیژنرسانی به مغز شود. همچنین، عدم استراحت کافی و خواب ناکافی نیز میتواند در بروز سرگیجه پس از ورزش موثر باشد.
پیشگیری و راههای مقابله با سرگیجه هنگام ورزش
اگر به بیماریهای عنوان شده مبتلا نباشید و شرایط بدن شما نیز مناسب باشد، میتوانید به راحتی از بروز سرگیجه هنگام وزش یا بعد از آن جلوگیری کنید. برای جلوگیری از بروز سرگیجه هنگام ورزش، رعایت نکات زیر توصیه میشود:
- هیدراته بمانید: مصرف آب کافی قبل، حین و بعد از ورزش از کاهش آب بدن جلوگیری میکند
- تغذیه مناسب داشته باشید: یک وعده غذایی متعادل با کربوهیدرات و پروتئین قبل از ورزش مصرف کنید
- تنفس صحیح را رعایت کنید: تنفس عمیق و منظم باعث افزایش اکسیژنرسانی به بدن میشود
- ورزش را به تدریج متوقف کنید: متوقف کردن ناگهانی ورزش میتواند باعث افت فشار خون و سرگیجه شود
- بین تمرینات استراحت کنید: استراحت کوتاه میان تمرینات از خستگی و کاهش انرژی جلوگیری میکند
- الکترولیتهای از دست رفته را جایگزین کنید: مصرف نوشیدنیهای ورزشی یا مواد غذایی حاوی پتاسیم و سدیم مانند موز و مغزها مفید است.
در صورت وجود سرگیجه، چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر سرگیجه به طور مکرر رخ دهد یا همراه با علائم دیگری مانند تپش قلب شدید، بیهوشی، درد قفسه سینه یا مشکلات بینایی باشد، باید به پزشک مراجعه کرد. همچنین، اگر سرگیجه باعث زمین خوردن یا از دست دادن هوشیاری شود، بررسیهای پزشکی لازم است. افرادی که بیماریهای قلبی، دیابت یا مشکلات عصبی دارند، در صورت تجربه مکرر سرگیجه هنگام ورزش باید وضعیت خود را تحت نظر پزشک قرار دهند.
جمعبندی و نتیجهگیری
سرگیجه هنگام یا بعد از ورزش میتواند به دلایل مختلفی از جمله افت فشار خون، کمبود اکسیژن، تغییرات سطح قند خون، کمآبی بدن و مشکلات پزشکی رخ دهد. در بیشتر موارد، این مشکل با رعایت اصول صحیح ورزشی، تغذیه مناسب و استراحت کافی قابل پیشگیری است. با این حال، اگر سرگیجه شدید و مکرر باشد، بهتر است برای بررسیهای بیشتر به پزشک مراجعه شود.
بیشتر بخوانید : آشواگاندا چه فواید و تاثیراتی در بدنسازی دارد؟
سوالات متداول
نظر شما چیه؟
ثبت نظر
پربازدیدهای هفته
تخفیفهای ویژه
