اغلب افرادی که از قد خود راضی نیستند، در دوره ای از زندگی خود به فکر افزایش قدشان می افتند. اگر در خصوص افزایش قد تحقیق کردید، حتما مواجه شدن با راه های بسیاری برای افزایش قد شما را گیج کرده است. برخی از ورزش به عنوان یکی از راه های افزایش قد نام می برند. از این رو ما تصمیم گرفتیم در گیشا مگ مقاله ای را به صفحات رشد و افزایش قد بپردازیم. در ابتدای مطلب بهتر است که توضیح مختصری درباره صفحات رشد و تاثیر آن ها در افزایش قد را با هم یاد بگیریم.

آنچه در این مقاله می خوانید:

صفحه رشد چیست؟ و چه زمانی صفحات رشد بسته می شوند؟

به محل رشد استخوان جدید در کودکان و نوجوانان صفحه رشد می گویند. این صفحه نزدیک به انتهای استخوان های بلند (استخوان هایی که طول آن ها بیشتر از عرض شان است) مانند: استخوان ران، استخوان ساق، استخوان دست و استخوان پا قرار گرفتند.

استخوان های بلند ۴ ناحیه اصلی دارند که در اینجا خالی از لطف نیست که نگاهی به آن ها بیاندازیم: 

  • اپی فیز: انتهای استخوان نزدیک مفصل
  • فیزیک: صفحه رشد
  • متافیز: ناحیه بین صفحه رشد و شفت
  • دیافیز: شفت استخوان بلند

در واقع در هر استخوان بلند دو صفحه رشد وجود دارد که طول و عرض استخوان را در کودکان و نوجوانان افزایش می دهند و باعث رشد خواهند شد.

صفحات رشد از جنس غضروف هستند و به علت بافت نرمی که دارند به شدت در معرض آسیب قرار دارند. آن ها حتی ضعیف تر از رباط ها و تاندون های مجاور می باشند. در نتیجه می توانیم بگوییم صفحات رشد در مقابل صدماتی همچون تصادف، سقوط و… می توانند آسیب ببینند.

همانطور که قبلا اشاره کردیم، صفحات رشد بافت غضروفی دارند. زمانی که این صفحات بافت سفت و سختی پیدا کنند و تبدیل به استخوان شوند، دیگر از لحاظ طولی رشد نخواهند داشت. در این زمان به اصطلاح می گویند که صفحه رشد بسته شده است. بسته شدن صفحه رشد، منجر به توقف رشد قد می شود. این اتفاق اصولا در سنین انتهای بلوغ صورت می گیرد که برای پسران و دختران متفاوت است. سن توقف رشد برای دختران در بازه ۱۳ الی ۱۵ سال و برای پسران در بازه ۱۵ الی ۱۷ سال می باشد.

تخمین حدودی رشد قد

عامل اصلی و تعیین کننده رشد قد ژنتیک می باشد که از پدر، مادر یا میانگین قد این دو نفر به فرزند می رسد. به طور کلی قد فرزندان از یک فرمول ساده به دست می آید. شما می توانید از طریق فرمول زیر قد فرزندتان را تخمین بزنید:

قد فرزند پسر = ( قد پدر + قد مادر ) + ۱۳ ÷ ۲

قد فرزند دختر= ( قد پدر + قد مادر ) – ۱۳ ÷ ۲

البته در نظر داشته باشید که با فرمول های موجود در بالا، نمی توان قد فرزندان را به شکل دقیقی تخمین زد. چرا که فرزندان فقط بعضی از ژن های والدین را دریافت می کنند. برای مثال خواهر و برادرانی را تصور کنید که از یک پدر و مادر متولد شدند. بدون شک هر یک قد های مختلفی را به ارث بردند. در واقع همانطور که می دانید فرزندان کپی یکدیگر نیستند. چرا که در این میان عوامل دیگری نیز وجود دارند که می توانند به رشد قد کمک کنند، عواملی مثل تغذیه‌ی مناسب یا ورزش.

عوامل موثر بر رشد قد در سن بلوغ (قبل از بسته شدن صفحات رشد)

در این بخش به طور خلاصه برخی از عواملی که به رشد قد در سن بلوغ، قبل از بسته شدن صفحات رشد کمک می کنند، اشاره می کنیم: 

برنامه غذایی متعادل و متنوع 

پیروی از یک رژیم غذایی متعادل و متنوع شامل غلات کامل، سبوس دار و مواد غذایی نشاسته دار مانند برنج، نان، پاستا و… که نیازمندی های کودکان و نوجوانان را نسبت به مواد غذایی در طول زمان رشد فراهم کند؛ شرط لازم برای دست یابی به حداکثر استعداد ژنتیک برای افزایش قد استخوان ها می باشد. از این رو افراد باید حتما قبل از بسته شدن صفحات رشد برنامه غذایی شامل موارد زیر داشته باشند:

  • استفاده از مواد غذایی حاوی پروتئین مانند گوشت، مرغ و ماهی 
  • مصرف مواد غذایی حاوی  کلسیم مانند انواع لبنیات (برای جذب کلسیم توسط بدن ویتامین D ضروری است.)
  • مصرف سبزیجات و میوه های تاز

در کنار تمام این ها، همچنین باید مواد غذایی مانند قند، چربی های ترانس و چربی های اشباع شده به شکل کنترل شده ای به بدن وارد شوند.

مکمل های غذایی

هورمون رشد از غده هیپوفیز ترشح می شود. این هورمون نقش مهمی در صفحات رشد، بهبود ترکیب بدن و تنظیم متابولیسم دارد. به طور کلی مصرف مکمل ها ( البته باید از مصرف خودسرانه مکمل ها پرهیز کنید و حتما قبل از مصرف با پزشک خود مشورت داشته باشید.) برای رشد قد در سنین نوجوانی و همچنین مقابله با کاهش قد در سالمندی مفید هستند.

ورزش منظم:

در حال حاضر همه افراد از اهمیت ورزش بر رشد قد آگاه هستند. به همین دلیل تصمیم گرفتیم در یک قسمت جداگانه به این موضوع با اهمیت در رابطه با افزایش قد اشاره کنیم. (در بخش بعدی مقاله به طور کامل به این موضوع خواهیم پرداخت.)

خواب کافی:

یکی از عوامل بسیار مهم دیگر در رشد قد، خواب می باشد. هورمون رشد که باعث افزایش رشد قد می شود معمولا پس از یک ساعت به خواب رفتن شروع به ترشح می کند. در سنین نوجوانی داشتن خواب کافی و به موقع باعث ترشح مناسب این هورمون می شود. ساعت خواب مناسب برای ترشح این هورمون به طور معمول از ساعت ۱۰ شب الی ۴ صبح می باشد. همچنین کم خوراکی قبل از خواب به بهبود ترشح هورمون کمک خواهد کرد. 

صحیح نشستن:

قوز کردن یا خمیده نشستن یا… باعث کوتاه به نظر رسیدن قد می شوند. همچنین در دراز مدت باعث جلوگیری از افزایش قد خواهند شد.

یوگا:

شاید تعجب کنید ولی در کمال ناباوری یوگا می تواند به رشد قد شما کمک کند. یوگا که تمرینی برای کل بدن است، می تواند عضلات را تقویت و مقاوم کند و استخوان ها و عضلات بدنتان را در یک راستا و ردیف قرار دهد و به طرز صحیح نشستن شما کمک کند. 

[elementor-template id=”28774″]

تاثیر ورزش منظم بر صفحات رشد قد

در مورد تاثیر ورزش بر صفحات رشد که نتیجه آن رشد قد می باشد، باید گفت که ورزش‌ کردن ترشح هورمون رشد را افزایش می دهد و به این ترتیب به کمک وضعیت ژنتیک فرد می آید تا بتواند قد فرد را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. برخی پزشکان معتقدند که ورزش های مناسب در دوران بلوغ می تواند به رشد قد تا ۵ سانتی متر کمک کند.

به باور عام ورزش های کششی و فعالیت های خاصی مانند آویزان شدن، کوهنوردی و … که باعث ایجاد کشش در صفحات غضروف می شوند، باعث افزایش قد خواهند شد. اما در واقع به دلیل فشرده سازی و رفع فشار از روی دیسک های غضروفی در ستون فقرات باعث تغییر قد در طول روز خواهد شد که پایداری ندارند و به حالت قبل باز خواهد گشت. 

تشویق کودکان و نوجوانان برای انجام روزانه حداقل یک ساعت ورزش برای افزایش قد ضروری می باشد. باید توجه داشت که ورزش باید به شکل منظم انجام گیرد و نه مقطعی و موقتی!

از جمله فواید ورزش منظم می توان به موارد زیر اشاره کرد: 

  • مقاومت عضلات و استخوان ها 
  • حفظ وزن و سلامت بدن 
  • تقویت تولید human growth hormone یا به اختصار  HGH (هورمون رشد ) 
  • و….

البته بسیاری از مردم نگران این هستند که ورزش، به ویژه بدنسازی، می تواند برای رشد قد مضر باشد. البته این سبک از نگرانی ها در سنین نوجوانی که صفحات رشد همچنان باز هستند رخ می‌دهد. بیشتر تحقیقات نشان می دهد که تمرینات بدنسازی در هر سنی، ایمن و سودمند هستند، البته تا زمانی که تحت نظارت مربی انجام شوند.مطالعات نشان دادند که تمرینات بدنسازی قبل از بزرگسالی باعث کاهش رشد نمی شود. اگر چه که اکثر پزشکان و متخصصان طب ورزشی نیز قبول دارند که لازم نیست کودکان و نوجوانان تمرینات بدنسازی انجام دهند.

افزایش قد پس از بسته شدن صفحات رشد

سوالی که به شکل بسیار متداول توسط افرادی که نگران قد و هیکل خود می باشند، بیان می شود، این است که آیا پس از بسته شدن صفحات رشد امکان رشد وجود دارد یا خیر؟

بسیاری از متخصصان و پزشکان و همچنین اغلب کتب پزشکی و علمی بر این باورند که پس از بسته شدن صفحات رشد بسیار دشوار به نظر می رسد که فرد بتواند رشدی داشته باشد.

به طور کلی نمی توان زمان دقیقی برای بسته شدن صفحات رشد پیش بینی کرد. چرا که رشد هر صفحه رشد در زمان مشخص خود، متوقف می شود. با گرفتن عکس رادیو گرافی زیر نظر پزشک متخصص می توان به بسته شدن صفحه رشد پی برد. البته در برخی مواقع صفحه رشد زودتر از زمان مورد نظر بسته می شوند که آن را می توان از جمله دلایل عدم افزایش قد در سنین نوجوانی دانست. به طور متوسط تا دو سال پس از بلوغ نیز این صفحات باز هستند و به رشد قدی ادامه می دهند. اصولا رشد قد در سن بلوغ با توجه به عوامل بسیاری از جمله عوامل ژنتیکی و شرایط طبیعی صورت می گیرد.

کلام نهایی

به طور کلی متوسط ​​قد جمعیت در طول قرن گذشته افزایش پیدا کرده. احتمالاً دلیل آن تا حد زیادی مربوط به بهبود در تغذیه و همچنین به طور کلی مراقبت های بهداشتی و سبک زندگی امروزی بوده است. (البته فراموش نکنید که ژنتیک به میزان ۶۰ تا ۸۰ درصد در تعیین قد افراد موثر است. از این رو ژنتیک مهم ترین عامل افزایش قد انسان های امروزی است.)

در اکثر موارد، رشد قدافراد تا زمانی که به بلوغ رسیدند و این دوره را طی کردند، به حداکثر قد خود رسیدند. اگر چه کارهایی وجود دارند که شما می توانید برای حفظ قد تان در طول دوره بزرگسالی انجام دهید. حتی تا حدی به قدتان بیافزایید. البته ممکن است شما نتوانید قد خود را به اندازه دلخواه افزایش دهید، اما کارهایی وجود دارند که می توانید انجام دهید تا کمک کنید قد فعلی خود را بپذیرید. برخی فکر می کنند کوتاهی قد از نظر روانی به آن ها آسیب می زند اما پزشکان و متخصصان در این باره نظر متفاوتی دارند. جامعه شناسان و محققان همچنین تفکر استفاده از راهبردهای مقابله و تمرکز روی مسائلی غیر از قد را بسیار توصیه کردند.

شما می توانید بر بهبود خود در زمینه های دیگر تمرکز کنید. زمینه های دیگر از جمله  کاهش وزن می تواند اعتماد به نفس شما را افزایش دهد. البته کاهش وزن می تواند تا حد بسیاری بر میزان قد شما تاثیر بگذارد. به گونه ای که برخی محققان معتقدند داشتن وزن ایده آل در طی بلوغ نیز می تواند باعث رشد بیشتر قد می شود. همچنین اضافه وزن در این دوران می تواند از افزایش قد شما در دوره بلوغ جلوگیری کند.